روغن ترمز خودرو چیست؟ چگونه کار میکند؟
سیستم ترمز مهمترین بخش ایمنی خودرو است و کوچکترین اختلال در عملکرد آن میتواند جان راننده و سرنشینان را به خطر بیندازد. در قلب این سیستم، مادهای حیاتی به نام روغن ترمز قرار دارد؛ مایعی که شاید دیده نشود، اما نقش آن در متوقفکردن خودرو از هر قطعه دیگری حیاتیتر است.
اگر میخواهید بدانید روغن ترمز چیست؟ انواع آن کدام است؟ چگونه کار میکند؟ چه زمانی باید تعویض شود؟ و چه نشانههایی دارد که روغن ترمز خراب شده است؟ این مقاله بهترین راهنما برای شماست.
کلیک کنید: فیلتر کابین خودرو
روغن ترمز خودرو چیست؟
روغن ترمز (Brake Fluid) یک مایع هیدرولیکی است که نیروی وارد شده از پدال ترمز را به چرخها منتقل میکند.
این روغن در داخل سیستم ترمز جریان پیدا میکند و با فشاری بسیار زیاد باعث فشردن لنتها و توقف خودرو میشود.
ویژگیهای اصلی روغن ترمز:
- تحمل دمای بسیار بالا
- انتقال سریع و دقیق فشار
- جلوگیری از ایجاد حباب در سیستم ترمز
- سازگاری با قطعات لاستیکی و فلزی
روغن ترمز اگر بیکیفیت یا کهنه باشد، قدرت ترمز بهشدت کاهش پیدا میکند و حتی ممکن است عمل نکند!
برای خرید کلیک کنید: روغن هیوندا
روغن ترمز چگونه کار میکند؟
تمام سیستم ترمز بر پایه یک اصل ساده علمی بنا شده: قوانین هیدرولیک.
فرآیند کار روغن ترمز به صورت مرحلهای:
- فشار دادن پدال ترمز توسط راننده
نیروی پا به پیستون مستر سیلندر منتقل میشود. - افزایش فشار در روغن ترمز
روغن ترمز تراکمپذیر نیست، بنابراین فشار کاملاً منتقل میشود. - انتقال نیرو به کالیپرهای ترمز
فشار از طریق لولهها به کالیپرها و سیلندرها میرسد. - فشرده شدن لنتها روی دیسک
نیروی هیدرولیکی باعث توقف چرخها میشود. - ایست کامل خودرو
در کمتر از یک ثانیه این فرآیند انجام میشود.
اگر روغن ترمز هوا بگیرد یا کم شود، این چرخه دچار نقص شده و ترمز دیر عمل میکند یا اصلا نمیگیرد.
خرید فیلتر هوای هیوندا از رانا فیلتر
انواع روغن ترمز خودرو (DOT3 – DOT4 – DOT5 – DOT5.1)
به صورت استاندارد، روغنهای ترمز در دستهبندی DOT قرار میگیرند که هرکدام نقطه جوش، ترکیبات و کاربرد متفاوتی دارند.
جدول مقایسه انواع روغن ترمز
| نوع روغن ترمز | نقطه جوش خشک | نقطه جوش تر | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| DOT 3 | 205°C | 140°C | خودروهای معمولی، مصرف شهری |
| DOT 4 | 230°C | 155°C | خودروهای جدید، ABS، سرعت بالا |
| DOT 5 | 260°C | 180°C | خودروهای نظامی، موتورهای سنگین، ریس |
| DOT 5.1 | 270°C | 190°C | خودروهای اسپرت و پیشرفته |
فیلتر کابین هیوندا را از ما تهیه کنید.
وظایف اصلی روغن ترمز در خودرو
✔ انتقال فشار هیدرولیکی
✔ خنککردن بخشهای داخلی سیستم ترمز
✔ کاهش اصطکاک در سیلندرها
✔ جلوگیری از زنگزدگی و خوردگی لولهها
✔ جلوگیری از تشکیل بخار و هوا داخل سیستم
روغن ترمز استاندارد باید بتواند:
- فشار بسیار بالا را تحمل کند
- در دمای بالا نسوزد
- در سرما غلیظ نشود
- با رطوبت واکنش نشان ندهد
چرا روغن ترمز خراب میشود؟
روغن ترمز خاصیت “جذب رطوبت” دارد. یعنی به مرور از طریق هوا و قطعات لاستیکی، آب وارد سیستم میشود.
این رطوبت باعث:
- پایین آمدن نقطه جوش
- ایجاد حباب
- کاهش قدرت ترمز
- زنگزدگی داخلی
- فرسایش قطعات
میشود.
خرید کنید: فیلتر هوا هیوندا ولستر
چه زمانی باید روغن ترمز را تعویض کنیم؟
بهترین زمان تعویض: هر ۲ سال یکبار یا هر ۴۰ هزار کیلومتر
علائم نیاز به تعویض روغن ترمز:
- سفت یا نرم شدن بیشازحد پدال
- افزایش مسافت ترمزگیری
- روشن شدن چراغ ABS
- نشت روغن در اطراف چرخها
- ایجاد بوی سوختگی هنگام ترمزگیری
- تغییر رنگ روغن به قهوهای تیره
مزایای استفاده از روغن ترمز باکیفیت
استفاده از روغن ترمز مرغوب:
- قدرت توقف خودرو را افزایش میدهد
- ایمنی رانندگی را تضمین میکند
- مانع جوشآوردن ترمز در سرازیری میشود
- عمر کالیپر و لنتها را افزایش میدهد
- مانع قفل کردن ترمز میشود
- عملکرد سیستم ABS را بهتر میکند
خرید کنید: فیلتر روغن هیوندا النترا
چه روغن ترمزی برای خودرو من مناسب است؟
برای انتخاب، به دفترچه خودرو مراجعه کنید.
اما معمولا:
- پژو، سمند، پراید، تیبا، ال۹۰ → DOT 4
- خودروهای چینی و مدلهای جدید → DOT 4 یا DOT 5.1
- ماشینهای لوکس و اسپرت → DOT 5.1
نکته مهم:
DOT 3 و DOT 4 را میتوان مخلوط کرد (غیرتوصیهشده)، اما DOT 5 (سیلیکونی) اصلا نباید با بقیه مخلوط شود.
روش صحیح چک کردن و تعویض روغن ترمز
- چک کردن سطح روغن ترمز
مخزن روغن ترمز معمولا روی بوستر ترمز قرار دارد و روی آن علامت MIN و MAX نوشته شده.
- تعویض روغن
برای تعویض کامل، باید سیستم هواگیری شود تا هیچ حبابی باقی نماند.
- هواگیری ترمز
هواگیری از مهمترین مراحل است و باید توسط متخصص انجام شود.
علائم خطرناک خرابی سیستم ترمز که نباید نادیده بگیرید
🚫 لرزش پدال ترمز
🚫 بالا آمدن بیش از حد پدال
🚫 پایین رفتن ناگهانی پدال
🚫 کاهش قدرت ترمز در سرازیری
🚫 کشیدن خودرو به یک سمت هنگام ترمز
در صورت مشاهده هر یک از این موارد، بلافاصله خودرو را به تعمیرگاه ببرید.
جمعبندی
روغن ترمز یکی از مهمترین و حیاتیترین مایعات خودرو است که نقش مستقیم در ایمنی رانندگی دارد. روغن مرغوب باید دمای بالا را تحمل کند، فشار را دقیق منتقل کند و در برابر رطوبت مقاوم باشد.
اگر میخواهید عملکرد ترمز همیشه کامل باشد:
- هر ۲ سال یکبار روغن را عوض کنید
- از برند معتبر استفاده کنید
- اجازه ندهید سیستم هوا بگیرد
- سطح روغن را مرتب کنترل کنید
با نگهداری صحیح روغن ترمز، ایمنی شما در جاده تضمین خواهد شد.
سوالات متداول
۱. آیا میتوان از هر نوع روغن ترمز برای همه خودروها استفاده کرد؟
خیر. هر خودرو نقطه جوش و استاندارد مخصوص خود را دارد و استفاده از روغن نامناسب باعث خرابی ABS و کاهش قدرت ترمز میشود.
۲. اگر رنگ روغن ترمز تیره شود یعنی چه؟
تیره شدن روغن نشانه ورود رطوبت، آلودگی و کاهش کارایی است و باید تعویض شود.
۳. مخلوط کردن DOT 3 با DOT 4 مشکلی دارد؟
بهطور کلی ضرر ندارد، اما توصیه نمیشود چون کیفیت سیستم کاهش مییابد. اما DOT 5 به هیچوجه نباید مخلوط شود.
۴. آیا کم شدن سطح روغن ترمز طبیعی است؟
خیر! کم شدن روغن ترمز همیشه نشانه نشت یا خرابی لنت است و باید بررسی شود.